:: Historia ulubionej rasy królewskiego dworu jest bardzo dobrze udokumentowana. Małe spaniele występują bowiem na wielu obrazach van Dycka, Rubensa czy Tycjana. W XVII, XVIII i XIX stuleciu były one ulubioną rasą szlachty, która zamawiała obrazy. Dzięki tym dziełom sztuki można prześledzić zmiany jakim uległ wygląd psa tej samej rasy na przestrzeni wieków. W XVII wieku nie istniały fotografie więc obrazy są jedynym źródłem informacji na ten temat. Na obrazach van Dycka królewskie spaniele przedstawione są wraz z dziećmi Karola I i Henrietty Marii Burbon.

:: Historia głosi, że to Anna z Kleve (1515-1557), czwarta żona Henryka VIII przywiozła te psy na dwór angielski, w Europie nazywano je wówczas smalle ladyes puppees. Henryk VIII (1509-1547) faworyzował te urocze spaniele na dworze królewskim. Za czasów Elżbiety I (1533-1603); córki Henryka VIII i jego drugiej żony Anny Boleyn noszono je na rękach. Mały biało-czarny piesek Marii Stuart (1542-1587) zasłynął tym, że w czasie egzekucji swojej pani ukrył się w jej szatach i nie chciał ich opuścić, znaleziono go pod jej spódnicą!

Dr.John Caius (1510-1573), lekarz (m.in. Edwarda VI, królowej Marii I Tudor i królowej Elżbiety) opisywał małe spaniele w następujący sposób:

"Delikatny, schludny, ładny typ pieska o nazwie   Spaniels Gentle lub Comforters Spaniel   Te pieski są małe, urocze i w sam raz (...)"

Według Dr. Caius, przesądni ludzie uważali, że małe spaniele były w stanie uśmierzyć ból i choroby żołądka poprzez przytulanie ich do łona. Wierzono, że pies śpiący na chorym miejscu wchłonie w siebie chorobę przyczyniając się tym samym do szybkiego wyzdrowienia. Dlatego damy dworu nosiły je na rękach i zabierały ze sobą do łóżek. Twierdzono również, że wszelkie robactwo zamiast na ludzi wejdzie na psy. Miały być czymś na wzór przynęty. Dr. Caius notował, że:

"(...) szukano ich dla satysfakcji z woli dam i kobiet   jako narzędzie do głupoty, do zabawy, do zabijania czasu.   Szczenięta, im mniejsze mogły być, tym więcej przyjemności sprawiały (...)   dotrzymywały towarzystwa w ich komnatach, pomagały zasnąć w łóżkach (...)   oraz lizały po ustach podczas jazdy w karocach".

Jeden z ówczesnych pisarzy pisał nawet o wygodnych spanielach:

"W zimnych i wilgotnych zamkach,   psy ogrzewały kolana swoich właścicieli".

:: Karol I (1600-1649) wydał prawo na mocy, którego królewskie spaniele jako jedyne psy mogły uczestniczyć w Radzie Królewskiej lecz kiedy w 1660 roku na tron wstąpił Karol II (1630-1685) cavaliery zaczęły cieszyć się bezprecedensową popularnością!

Karol II uwielbiał psy, a zwłaszcza spaniele te znane dziś pod nazwą cavalier. To właśnie Karolowi II zawdzięczają one swoją pierwotną nazwę - king Charles spaniel. Mówi się, że król troszczył się bardziej o swoje psy niż o państwo. Krąży wiele teorii na ten temat. Na przykład, że psom wolno było biegać po królewskim pałacu a ich wtargnięcia przerywały ważne narady. Angielski urzędnik państwowy i pamiętnikarz; Samuel Pepys (1633-1703) po wizycie w Radzie Izby Karola II odnotował, że wszyscy obserwowali ze spokojem króla, który bawił się ze swoimi psami przez cały czas i nie zwracał uwagi interesy.

"Tak wielka była miłość Karola do jego małych psów,   że po jednej lub drugiej kradzieży bądź zagubieniu   (co było częstym zjawiskiem) był niepocieszony    i oficjalnie apelował o ich stracie chcąc żeby powróciły".

Rasa zyskała na popularności ponieważ Karol II, miał dużą liczbę takich psów i chodził z nimi wszędzie. Napisał dekret, że toy spaniele powinny być przyjmowane w dowolnym miejscu publicznym, nawet w Parlamencie gdzie zwierzęta nie były generalnie wpuszczane. Nic dziwnego, że te małe domowe spaniele w przeciwieństwie do wielu użytkowych stały się znane jako king Charles spaniel. Ilość obrazów przedstawiających te psy świadczy o ich popularności w angielskim społeczeństwie. Żyły w dobrych warunkach poprzez zainteresowanie króla tą właśnie rasą.

Musimy pamiętać, że król i królowa Anglii stali kiedyś na czele wielkiego imperium i cokolwiek zrobili natychmiast znajdowało naśladowców. W XVIII i XIX wieku rodzina królewska i szlachta wywierała ogromny wpływ na to jaka rasa psów była aktualnie w modzie. Podobnie było w przypadku prezydenta Ronalda Regana (1911-2004), który miał spaniela cavalier. Nagle ludzie, którzy nigdy nie słyszeli o tej rasie zachcieli mieć takiego samego psa jak prezydent.

:: Prawdopodobnie w XVII wieku king Charles spaniel został z krzyżowany z mopsem, pekińczykiem lub japońskim chinem, psami przywiezionymi przez odwiedzających Anglię cesarzy. Na obrazach widać, że rasa zaczęła charakteryzować się krótką mordką i płaskim pyszczkiem jak u ras azjatyckich. Obecnie jest znana w Wielkiej Brytanii jako king Charles spaniel, a w USA jako english toy spaniel. Rasa o dużym nosie uległa niemal całkowitemu zanikowi. Dopiero po kilkunastu latach udało ją się odtworzyć amerykańskiemu pasjonatowi Roswelltowi Eldridgowi.

Królowa Maria II Stuart objęła tron w 1689 roku. Prawdopodobnie to ona była miłośniczką psów z krótkim nosem jak u mopsa i japońskiego china. Krzyżówki spowodowały przekształcenie się rasy. King Charles spaniel stał się mniejszy, z głową w kształcie kopuły, nisko osadzonymi uszami, krótkim pyskiem i niefrasobliwym nosem. Ten nowy spaniel przyczynił się do wymarcia w połowie 1920 roku "oryginalnego typu" - popularnego w okresie panowania Karola II.

Eldridge z Long Island, Nowy Jork hodował biało-czerwone toy spaniele i w latach XX zdał sobie sprawę z faktu, że spaniele cavalier o spłaszczonych mordkach wyglądają zupełnie inaczej niż ich przodkowie ze starych obrazów. Rozpoczął więc walkę o odtworzenie naturalnych cech tej rasy. Za wzór posłużył mu znany obraz After Edwin Landseer'a o nazwie "The Cavalier Pet's" oraz obrazy van Dycka i Rubensa (XVI i XVII wiecznych mistrzów).

Eldridge pojechał do Anglii by znaleźć psy podobne do tych przedstawionych na starych obrazach, był bardzo rozczarowany kiedy stwierdził, że nie ma już takich. Wyznaczył więc nagrodę podczas wystawy Crufta w 1926 roku wysokości 25 funtów dla właściciela psa i suki blenheim, które przypominały by spaniele starego typu; z długim pyszczkiem, płaską czaszką i plamką na jej środku.

W roku 1928 przypadła ona psu blenheim wabiącemu się Syn Anny (Ann's Son). Niestety Eldridge zmarł w 1928 roku na miesiąc przed wystawą Cruft's w wieku 70 lat i nigdy nie zobaczył wyników swojej pracy. Grupa hodowców w tym Hewitt Pitt postanowiła realizować cel Roswellta Eldridga, utworzyli Klub Rasy, którego pierwsze oficjalne spotkanie odbyło się 03/05/1928 roku. Syn Anny stał się protoplastą spanieli znanych dziś pod nazwą cavalier king Charles spaniel i podstawą stworzenia pierwszego, oficjalnego standardu dla tej rasy. Od tej pory jej rozwój był de facto ciągłym cofaniem się. Cel jednak został osiągnięty, pierwotny wygląd rasy został odtworzony. Angielski Kennel Club w 1945 roku uznał king Charles spaniela w starym typie i nadał mu nazwę cavalier king Charles spaniel co znaczy rycerski spaniel króla Karola. W Stanach Zjednoczonych stało się to dopiero 1996 roku.

:: Historia tej rasy obejmuje kilka stuleci i kilka kontynentów. Po raz kolejny okazało się, że to życie naśladuje sztukę. Dzięki niej wiemy, że cavaliery zawsze były ulubieńcami człowieka, a ich przeznaczeniem było dotrzymywanie towarzystwa ludziom.

---

opracowała Aneta Jezierska w oparciu o źródła:
The William Secord Gallery, Inc., Stany Zjednoczone
The Royal Collection, Wielka Brytania
Wikipedia - wolna encyklopedia, [online], http://pl.wikipedia.org